Teknoloji şirketlerinin yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullandıkları veri setlerini genişletmek için sahaflara yöneldiği ve dijitalleştirme sonrası fiziksel kitapları imha ettiği öne sürülüyor. Avrupa genelinde eş zamanlı olarak yürütülen toplu kitap alımlarının, kültürel mirasın korunması konusunda endişeleri beraberinde getirdiği belirtiliyor.
Organize Satın Alma Süreçleri Tespit Edildi
Mayıs ayı başında başlayan hareketlilik, internet üzerinden gelen ani ve sistematik sipariş dalgalarıyla fark edildi. Avrupa'daki pek çok sahafın, belirli türdeki kitaplar için aynı anda yoğun sipariş aldığı gözlemlendi. Yapılan incelemeler sonucunda, bu organize satın alma faaliyetlerinin arkasında Kanada merkezli Zoom Books şirketinin bulunduğu iddia ediliyor.
Hedefteki Kitap Türleri ve Lojistik Süreç
Söz konusu şirketin, koleksiyon değeri taşıyan nadir eserlerden ziyade, depolarda bekleyen kurgu dışı eserlere odaklandığı bildiriliyor. Özellikle 1970 sonrası basılmış, ISBN numarasına sahip teknik, akademik ve tarih içerikli kitapların tekil nüshaları hedefleniyor. Almanya ve Çekya sınırındaki depolarda toplandığı ifade edilen kitap sayısının, dünya genelinde 3 milyona yaklaştığı öne sürülüyor.
Dijitalleştirme Sonrası İmha Uygulaması
Yapay zeka şirketlerinin internetteki mevcut verilerin yetersizliği nedeniyle bu yönteme başvurduğu belirtiliyor. Telif hakları konusundaki hukuki riskleri aşmak amacıyla, kitapların yasal yollarla satın alındığı, ardından taranarak dijital veri havuzuna aktarıldığı ve son aşamada fiziksel nüshaların imha edildiği iddia ediliyor. ABD'de Anthropic şirketinin benzer bir çalışma yürüttüğü ve mahkemelerin bu durumu 'adil kullanım' kapsamında değerlendirebileceği ifade ediliyor.
Kültürel Miras Risk Altında
Sahaflar ve kültürel miras uzmanları, fiziksel nüshaların yok edilmesinin büyük bir risk oluşturduğunu vurguluyor. Eserlerin yalnızca özel şirketlerin kapalı veri havuzlarında bulunmasının, bilginin erişilebilirliği ve kültürel süreklilik açısından telafisi güç kayıplara yol açabileceği uyarısı yapılıyor.
