ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan barış anlaşmasının tamamlandığını duyurdu. Yaklaşık dört aydır küresel enerji piyasalarını etkileyen krizin sona erdiği belirtildi. Anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı ve ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılacağı bildirildi. Bu gelişme, dünya piyasalarında önemli yankı uyandırdı.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran İslam Cumhuriyeti ile yürütülen müzakerelerin başarıyla sonuçlandığını ifade etti. Paylaşımında, "Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum. Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın." ifadelerine yer verdi. Trump, anlaşmanın sadece iki ülke için değil, tüm bölge için yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu savundu. Kendisinden önceki başkanların İran ile kalıcı barış sağlamada başarısız olduğunu belirterek, bölge liderlerinin ilk kez gerçek barışa ulaşma fırsatı yakaladığını söyledi.
Uluslararası basında yer alan bilgilere göre, ABD ve İran arasında varılan mutabakatın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Sürece Pakistan ve Katar'ın arabuluculuk yaptığı belirtiliyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizleme çalışmalarının hızlandırılacağı ve ticari gemi trafiğinin normale dönmesinin hedeflendiği ifade ediliyor.
Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki çatışmalar nedeniyle aylardır kısıtlı şekilde kullanılıyordu. Trump yönetimi, ABD ordusunun gizli operasyonlarla yüzlerce ticari geminin boğazdan geçişine destek verdiğini açıklamıştı. Ancak bu iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Anlaşma haberinin ardından küresel piyasalarda hareketlilik yaşandı. ABD borsalarında vadeli işlemler yükselirken, petrol fiyatlarında sert düşüşler gözlendi. Brent petrol ve ABD ham petrolü yüzde 4 ila 5 arasında değer kaybetti. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle yeniden açılması halinde enerji piyasalarındaki baskının azalabileceğini değerlendiriyor.
Anlaşmanın detayları henüz netleşmedi. Uluslararası basında yer alan bilgilere göre anlaşma öncelikle ateşkes ve deniz trafiğinin yeniden başlamasını kapsıyor. İran'ın nükleer programına ilişkin daha kapsamlı müzakerelerin ise önümüzdeki 60 gün boyunca devam etmesi bekleniyor. Tarafların bu süreçte yaptırımlar, nükleer faaliyetler ve bölgesel güvenlik başlıklarını ayrıca ele alacağı belirtiliyor. Bazı uzmanlar ve bölgesel aktörler, anlaşmanın henüz kırılgan olduğunu ve özellikle son dönemde yaşanan İsrail-İran gerilimlerinin süreci zorlayabileceğini ifade ediyor.
