İstanbul'da bayram tatili nedeniyle yaşanan trafik yoğunluğunun azalması, kentte yaşayanlara geçici bir rahatlama sağladı. Ulaşım araçlarının daha az kullanılmasıyla birlikte kent ekosisteminde gözlemlenen iyileşme, İstanbul'da kalanların "Keşke şehir hep böyle olsa" demesine neden oldu.
Uzmanlar, İstanbul'un kayıt dışı göçlerle birlikte nüfusunun 20-21 milyona ulaştığını belirtiyor. 2053 master planlarında öngörülen nüfus rakamlarının mevcut koşullarda 20 milyonun altına düşmesinin beklenmediği ifade ediliyor. Vatandaşlarda gözlemlenen tersine göç eğiliminin planlı bir şekilde hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
TMMOB Şehir Plancıları Odası Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Pınar Pelin Giritlioğlu, 2009'da hazırlanan İstanbul İl Çevre Düzeni Planı'nda 2030 yılı için 16 milyon nüfus öngörüldüğünü, ancak bu hedefin şimdiden aşıldığını kaydetti. Giritlioğlu, "Mega projeler ve Kanal İstanbul ile bu sayı daha da artacak. Plana karşın artışın sebebi, plan dışı ve doğal olmayan mega projelerdir" uyarısında bulundu.
Özellikle ekonomik nedenlerle öğrenciler, beyaz yakalılar, emekliler ve memurlar arasında tersine göç eğiliminin başladığı belirtiliyor. Giritlioğlu, "İstanbul çalışanlar için artık çok pahalı. Uzaktan çalışma imkanı olanlar da kenti terk etmeye başladı. Bir zamanlar memurlar için İstanbul en cazip yerken, şimdi tercih edilmek istenmeyen bir yer" ifadelerini kullandı.
Tersine göç eğiliminin bir fırsat olduğunu ancak sürecin planlı ilerlemesi gerektiğini vurgulayan Giritlioğlu, "20 milyon eşiği kritiktir. İstanbul'da kaynaklar artık nüfusa yetmiyor. Ulaşım yoğunluğu nedeniyle kimsenin ikinci bir işini yetiştirme olanağı bulunmuyor. İstanbul için beklenen deprem durumunda nüfusun tahliyesi büyük bir sorun olacaktır. Bu nedenlerle nüfus, krizle değil, planlı biçimde yerel, bölgesel ve ulusal politikalarla seyreltilmelidir. Bu seyreltme, kentin gerçek sakinleri yerine sonradan farklı yerlerden gelecek üst gelir gruplarına alan açma fırsatına dönüştürülmemelidir. İlk hedef, nüfusun kademeli ve planlı indirilmesi olmalıdır" çağrısında bulundu.
İstanbul Planlama Ajansı İstanbul Çevre Düzeni Planı Bilim Kurulu Üyesi Dursun Yıldız, kentte su ihtiyacının büyük bölümünün havzalararası su transferiyle karşılandığını belirtti. Yıldız, "Kentte, özellikle Avrupa Yakası'nın su sorunu, plansız ve çarpık kentleşme ile hızla artan nüfusun yoğun baskısı altındadır" dedi. Arazi ve su kaynakları planlamasının birbiriyle ilişkili yapılması gerektiğini ifade eden Yıldız, "Su sorunu İstanbul için artık sadece bir su yönetimi sorunu değil; aynı zamanda bir mekânsal planlama, nüfus yoğunluğu yönetimi ve giderek bir tersine göç yönetimi sorunudur. Bu üç konu birbirleriyle doğrudan ilişkilidir" diye konuştu.
Yıldız, kent büyüdükçe su havzalarının yapılaşma baskısına açıldığını, ulaşım projelerinin yeni yapılaşmayı tetiklediğini ve su toplama havzalarının doğal yapısının bozulduğunu söyledi. "Böylece kentin su arz güvenliği, başka havzalardan taşınacak suya daha çok bağımlı hale gelmektedir" diyen Yıldız, Anadolu kentlerinin ekonomik olarak güçlendirilmesi, sanayinin dağıtılması ve orta ölçekli kentlerin geliştirilmesiyle tersine göçün teşvik edilmesinin İstanbul'un su kaynakları üzerindeki baskıyı azaltacağını belirtti.
Tersine göçün aslında "ulusal mekânsal dengeleme stratejisi" olduğunu belirten Yıldız, "Bu strateji, İstanbul ve Ankara gibi nüfusu hızla artan büyük kentlerimiz için büyük bir gereksinim olarak ortaya çıkmıştır. İstanbul'un su sorunu, sadece artan nüfusa ilave su sağlayarak değil, radikal bir talep yönetimine geçerek, mekânsal planları uygulamaya koyarak ve tersine göçü teşvik ederek hafifletilebilir" sözleriyle konuşmasını tamamladı.
