İran, ABD'nin olası yeni bir saldırısı durumunda savaşın Ortadoğu dışına taşabileceği uyarısında bulundu. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri operasyonu başlatmaya çok yaklaştığını belirtmesinin ardından geldi.
İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada, ülkeye yönelik herhangi bir saldırının tekrarlanması halinde çatışmaların bölgesel sınırları aşabileceği ifade edildi. Trump, daha önce yaptığı bir açıklamada, İran'a yönelik yeni bir bombardıman emri vermeye bir saat kaldığını ancak diplomasiye zaman tanımak amacıyla saldırıyı ertelediğini söylemişti.
ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonunun yaklaşık altı haftadır askıya alındığı, ancak savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerin tıkandığı belirtiliyor. İran'ın ABD'ye sunduğu yeni teklifin, daha önce reddedilen taleplerle büyük ölçüde örtüştüğü ifade ediliyor. Bu talepler arasında Hürmüz Boğazı üzerinde denetim, savaş tazminatı, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi yer alıyor.
Devrim Muhafızları, ABD'nin yeni bir saldırı düzenlemesi halinde sadece bölgedeki Amerikan üslerinin değil, daha geniş hedeflerin de vurulabileceği mesajını verdi. Açıklamada, "İran'a yönelik saldırı tekrarlanırsa, vaat edilen bölgesel savaş bu kez bölgenin dışına taşacaktır" denildi. Daha önce de İran, yeni bir saldırı durumunda ABD üslerine ev sahipliği yapan Ortadoğu ülkelerinin hedef alınabileceği tehdidinde bulunmuştu.
Savaşın başlamasından bu yana İran'ın Hürmüz Boğazı'nı büyük ölçüde kapattığı ve yalnızca dost ülkelere ait gemilere sınırlı geçiş izni verdiği bildirildi. Bu durumun küresel enerji arzında aksamalara yol açtığı aktarıldı. Son olarak, Çarşamba günü yaklaşık 4 milyon varil petrol taşıyan iki büyük Çin tankerinin boğazdan geçtiği ve bunun İran'ın Çin'e yönelik deniz trafiği kısıtlamalarını gevşetme hazırlığı olarak değerlendirildiği belirtildi. Güney Kore Dışişleri Bakanı da bir Kore tankerinin İran'la iş birliği içinde boğazdan geçtiğini açıkladı.
Denizcilik izleme kuruluşu Lloyd’s List'e göre, geçen hafta en az 54 gemi Hürmüz Boğazı'ndan geçti. Bu sayı bir önceki haftanın yaklaşık iki katı olsa da savaş öncesindeki trafiğin oldukça altında kaldığı ifade ediliyor. Savaş öncesinde boğazdan günde yaklaşık 140 gemi geçerken, mevcut geçişlerin küresel ticaret ve enerji akışı açısından sınırlı olduğu vurgulanıyor.
ABD'de yükselen enerji fiyatları nedeniyle Trump yönetimi üzerinde savaşı bitirme baskısının arttığı belirtiliyor. Kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde petrol ve akaryakıt fiyatlarındaki artışın Cumhuriyetçi Parti için siyasi risk oluşturduğu değerlendiriliyor. Trump, son haftalarda bir yandan İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatabileceğini söylerken, diğer yandan barış anlaşmasının yakın olduğu yönünde açıklamalar yaptı. Başkan Yardımcısı JD Vance de görüşmelerde ilerleme sağlandığını savunarak "Oldukça iyi bir noktadayız" dedi.
Washington ile Tahran arasındaki belirsizlik, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara neden oluyor. Brent petrolün varil fiyatı Çarşamba sabahı yaklaşık yüzde 1,5 gerileyerek 110 doların hemen altına inse de fiyatların geçen haftaya göre yüksek seviyelerde seyrettiği belirtiliyor. Uzmanlara göre yatırımcılar, ABD ile İran'ın ortak zeminde buluşup buluşamayacağını yakından izliyor. Washington'dan gelen değişken açıklamalar ise piyasalardaki belirsizliği artırıyor.
ABD-İsrail saldırılarının ateşkesle askıya alınmasından önce İran'da binlerce kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi. İsrail'in Lübnan'daki saldırılarında da binlerce kişinin öldüğü ve yüz binlerce kişinin yerinden edildiği aktarıldı. İran'ın İsrail'e ve Körfez ülkelerine yönelik saldırılarında ise onlarca kişinin öldüğü belirtildi. Ateşkesin büyük ölçüde sürdüğü ancak mayıs ayı başında deniz taşımacılığına ve Körfez ülkelerine yönelik saldırılarda artış yaşandığı kaydedildi.
