İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile Hürmüz Boğazı'ndaki müzakerelerin son aşamaya geldiğini bildirdi. Garibabadi, müzakere edilen güzergahın geçici olduğunu ve 2 ila 4 ay sürmesinin beklendiğini belirtti.
Garibabadi, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasının ABD'nin tutumuna bağlı olacağını ifade etti. İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan Garibabadi, Umman ile yürütülen görüşmeler sonucu ortaya çıkan anlaşmanın son aşamaya yaklaştığını açıkladı. Anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması anlamına gelmediğini vurgulayan Garibabadi, "Hürmüz Boğazı üzerinden geçen yeni rota geçicidir ancak 2 ila 4 ay veya daha uzun süre geçerli olabilir. Umman ile anlaşmaya varıldıktan sonra ikinci aşamaya geçmek için yeni bir karara ihtiyacımız var." şeklinde konuştu.
ABD ile Görüşme Yapılmadı
ABD yönetiminin açıklamalarının aksine, görüşmelerin yalnızca İran ve Umman arasında gerçekleştiğini aktaran Garibabadi, "Hürmüz Boğazı'ndan geçiş konusundaki uzlaşıya İran ve Umman arasında, iki kıyı devleti olarak ulaşıldı. Bu süre zarfında ABD ile hiçbir görüşme yapılmadı." dedi. Garibabadi, Umman ile varılan uzlaşıya göre, Boğaz'dan geçişler için yeni güzergahın açılacağını belirtti. Lark Adası yakınlarında kurulan kuzey güzergahı ve Umman iç sularında bulunan güney güzergahının, tamamen geçici oldukları için kapatılacağını söyledi. İran ve Umman arasında oluşturulan bu yeni anlaşma uygulama aşamasına geçerse, gemilerin geçişi için yeni güzergahın uygulanacağını sözlerine ekledi.
Stratejik Önem ve Yeni Model
İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı'nda etkin bir egemenlik kurabilmek için gemilerin tamamen İran karasularından geçmesi gerektiğini ilan etmeye gerek olmadığını belirtti. Savaş öncesinde olduğu gibi 60 yıl boyunca tüm giriş ve çıkışların Umman karasularından gerçekleştiğini hatırlatan Garibabadi, İran'ın savaş sırasında Hürmüz Boğazı'nda etkin bir egemenlik kurduğunu ifade etti. Bu yeni modelin, ulusal güvenlik kaygıları ve ulusal çıkarların korunmasına dayandığını ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nda etkin egemenliğini uygulama stratejisi olduğunu kaydetti.
ABD'den Mesajlar Alındı
Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasının ABD'nin tutumuna bağlı olduğuna işaret eden Garibabadi, "ABD'den (İslamabad Mutabakatı'ndaki) taahhütlerine geri dönmeye tamamen hazır olduğuna dair mesajlar aldık." dedi. Buna karşılık ikinci aşamaya geçme kararının henüz verilmediğini ve gözden geçirildiğini belirtti. Garibabadi, bu düzenlemenin yalnızca İran ve Umman arasında kararlaştırılması gerektiğini ve Tahran'ın bu süreçte başka hiçbir ülkeye hak tanımadığını ifade etti.
İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı görüşmeleri, İran ve ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almayacağı kararlaştırılmıştı. ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmamış ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için Umman karasularından alternatif rota belirlemişti. İran, ABD'nin bu adımlarını mutabakatın ihlali sayarak Boğaz'dan geçişleri kısıtlamış ve bazı gemilere müdahale etmişti. Mutabakata rağmen iki ülke arasındaki gerginlik 8 Temmuz'da şiddetli çatışmalara yol açmış ve yaklaşık iki hafta devam etmişti. İran, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman ile Boğaz'da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla yeniden görüşmelere başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.
