İran lideri Ali Khamenei'nin vefatı sonrası düzenlenen cenaze törenleri sürerken, Hürmüz Boğazı üzerindeki diplomatik ve askeri rekabetin şiddetlendiği gözlemlenmektedir. Bölgedeki deniz trafiğinin kontrolü, küresel ekonomi üzerindeki etkisi nedeniyle kritik bir önem arz etmektedir.
Son 48 saat içerisinde, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından boğaz üzerindeki denetimlerin artırıldığı bildirilmektedir. Geçtiğimiz hafta, gemilerin bir kısmı ABD destekli güney rotasını kullanmaya başlamışken, İran'ın daha az kullanılan kuzey rotası üzerindeki hakimiyeti güçlenmektedir. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere ile varılan mutabakat çerçevesinde mayın temizleme operasyonları için bir deniz gücü gönderilmesi planını duyurmuştur. İran Dışişleri Bakanlığı ise bu girişimi müdahale olarak nitelendirerek reddetmiştir.
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğine ilişkin veriler, 2 Temmuz tarihinde geçişlerin bir önceki güne oranla %10 azaldığını göstermektedir. Marine Traffic verilerine göre, İran bayraklı gemi geçişlerinde belirgin bir artış yaşanmıştır. Öte yandan, petrol fiyatlarında, varil başına 125 dolardan yaklaşık 75 dolara kadar düşüş kaydedilmiştir. Bu durum, küresel piyasalardaki petrol arzının artmasıyla ilişkilendirilmektedir.
ABD ve İran arasında 17 Haziran'da imzalanan mutabakat metni kapsamında, trafiğin eski seviyelerine döndürülmesi hedeflenmektedir. Ancak tarafların ateşkes sürecini askeri pozisyonlarını güçlendirmek amacıyla kullandığı iddia edilmektedir. Donald Trump, Ali Khamenei'nin cenaze törenleri tamamlanana kadar ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlamayacağını ifade etmiştir. Bölgedeki gerilim, deniz hukuku ve geçiş ücretleri konusundaki tartışmalarla da derinleşmektedir.
