İsrail sınırları içerisinde yer alan Apollonia-Arsuf antik kentinde gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmalarında, önemli bir tarihi keşif gerçekleştirildi. İlk incelemelerde sıradan bir atık alanı olarak değerlendirilen bölgeden, Bizans dönemine ait çok sayıda değerli eser gün yüzüne çıkarıldı.
Kazı çalışmaları sırasında yaklaşık 30 metre genişliğindeki bir çukurun, evsel atıkların toplandığı bir alan olduğu tahmin ediliyordu. Ancak yapılan detaylı kazılar neticesinde, bölgeden altın takılar, yüzükler ve MS 330-1453 yılları arasına tarihlenen 400'den fazla sikke elde edildi.
Keşfin en dikkat çekici unsurlarından birini ise 200 adet sağlam Samiriyeli kandili oluşturdu. Atık alanlarında genellikle kırık nesnelerin bulunması beklenirken, kandillerin sağlam halde bulunması arkeologlar tarafından şaşkınlıkla karşılandı. Kazı yöneticilerinden Prof. Oren Tal, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Çöplüklerde ve atık alanlarında sağlam kandiller bulmayı beklemezsiniz, çünkü bunların günlük hayatta kullanılması ya da satılması gerekir." ifadelerini kullandı.
Değerli eşyaların neden bu alana bırakıldığına dair araştırmalar devam ediyor. Uzmanlar, Geç Bizans döneminde bölgede varlık gösteren Samiriyeli topluluğunun, altın takıları, sikkeleri ve sağlam kandilleri bilinçli bir şekilde bu çukura bırakmış olabileceği ihtimalini değerlendiriyor. Söz konusu buluntuların, bölgenin sosyal ve dini yapısına dair kritik veriler sunması bekleniyor.
