Kanada'nın Alberta eyaletinde, eyaletin Kanada'da kalıp kalmayacağına dair bir referandum düzenleneceği açıklandı. Eyalet Başbakanı Danielle Smith tarafından duyurulan bu karar, Kanada'nın birlikteliği açısından son yılların en önemli sınavlarından biri olarak görülüyor.
Referandumun 19 Ekim'de yapılması planlanıyor. Smith, halka sunulacak sorunun, "Alberta, Kanada'nın bir eyaleti olarak mı kalmalı, yoksa Alberta'nın Kanada'dan ayrılıp ayrılmayacağına dair bağlayıcı bir referandum düzenlenmesi için gerekli yasal sürecin başlatılıp başlatılmaması mı?" şeklinde olacağını belirtti. Ancak Smith, kişisel olarak Alberta'nın Kanada'da kalması yönünde oy kullanacağını ve hükümetinin pozisyonunun da bu yönde olduğunu vurguladı.
Alberta'da son dönemde bağımsızlık yanlısı hareketlerde artış gözlemleniyor. Bu hareketler, eyaletin Ottawa'daki karar alıcılar tarafından göz ardı edildiği yönündeki uzun süredir devam eden hissiyata dayanıyor. Ancak yapılan kamuoyu araştırmaları, Albertalıların çoğunluğunun ayrılığa karşı oy kullanacağını gösteriyor.
Başbakan Smith, bir Alberta yargıcının, yerli halkların yeterince istişare edilmediği gerekçesiyle ayrılık referandumu çağrısı yapan bir dilekçeyi reddetmesiyle ilgili bir mahkeme kararından duyduğu derin üzüntüyü dile getirdi. Bu kararın, dilekçe imzalarının doğrulanmasını durdurarak referandum potansiyelini belirsizliğe sürüklediğini belirtti. Smith, "Bir yargıcın hukuki hatasının yüz binlerce Albertalının sesini susturmasına izin vermeyeceğim. Alberta'nın geleceğine mahkemeler değil, Albertalılar karar verecek." ifadelerini kullandı.
Kanada'nın birlikteliği daha önce de zorlanmıştı. Quebec eyaleti, 1995'teki son referandumda kıl payı bir oyla ayrılığa 'hayır' demişti. Kanada, bu tür ayrılık mücadelelerinin ardından ayrılık kurallarını belirlemişti. Alberta'da ayrılık yönünde bir sonuç çıksa bile, federal hükümetle yapılacak müzakereler uzun ve belirsiz bir süreç olacaktır. Başbakan Mark Carney, eyaletin ayrılma girişimlerinin 26 yıl önce Quebec referandumu sonrası oluşturulan Netlik Yasası'nda belirlenen kurallara uyması gerektiğini belirtmişti.
