ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, NATO müttefiklerine Avrupa savunmasına yönelik Amerikan askeri taahhütlerinde azaltıma gidileceği yönünde bir bildirimde bulunmaya hazırlandığı öne sürüldü. Reuters'a konuşan ve konuya yakın kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Pentagon'un NATO'nun kriz ve savaş dönemlerinde devreye sokulabilecek kuvvet havuzunu belirleyen “NATO Force Model” kapsamındaki ABD katkısını önemli ölçüde azaltmayı planladığı belirtildi.
NATO Force Model, ittifak üyesi ülkelerin savaş, büyük kriz veya bir NATO ülkesine saldırı durumunda hazır bulunduracağı askeri güçleri tanımlamaktadır. Bu kuvvetlerin tam yapısı gizli tutulurken, ABD'nin söz konusu sistemdeki katkısını daraltma kararı aldığı ifade edildi. Kaynaklar, Pentagon'un bu planı cuma günü Brüksel'de yapılacak savunma politikaları toplantısında müttefiklere bildirmeyi hedeflediğini aktardı. ABD'nin kriz dönemindeki sorumlulukları ne kadar hızlı Avrupa ülkelerine devredeceği konusunun ise henüz netlik kazanmadığı kaydedildi.
Trump'ın Avrupa Politikası Somutlaşıyor
Donald Trump'ın uzun süredir Avrupa ülkelerinin kıtanın güvenliğinde daha fazla sorumluluk alması gerektiğini savunduğu biliniyor. Washington'ın NATO'ya iletmeye hazırlandığı mesajın, bu politikanın sahaya yansıyan somut adımlarından biri olarak değerlendirildiği belirtildi. Daha önce Pentagon'un politika şefi Elbridge Colby de yaptığı açıklamalarda, Avrupa ülkelerinin konvansiyonel savunmada öncü rol üstlenmesi gerektiğini vurgulamıştı. Colby, buna karşın ABD'nin nükleer caydırıcılık kapsamında NATO üyelerini korumayı sürdüreceğini de ifade etmişti. Planın, NATO içinde ABD'nin Avrupa savunmasına bağlılığına ilişkin soru işaretlerini artırabileceği değerlendirmesi yapılıyor. Bazı Avrupa ülkelerinin, Washington'ın ittifaktaki rolünü daha da azaltmasından endişe duyduğu biliniyor. ABD'nin savaş ya da büyük kriz halinde kullanıma sunacağı kuvvetlerde yapılacak ciddi bir azaltımın, bu kaygıları daha da derinleştireceği ifade edildi.
Avrupa'dan Asker Çekme Planı ve Tepkiler
Trump yönetimi, son haftalarda Avrupa'daki yaklaşık 5 bin ABD askerinin azaltılmasına yönelik planları da gündeme getirmişti. Bu kapsamda Polonya'ya gönderilmesi planlanan bir kara tugayının konuşlandırılmasının iptal edilmesi, Washington'da bazı milletvekillerinin tepkisini çekmişti. Kongre kaynaklarına göre, bazı yetkililer Pentagon'un NATO Force Model kapsamındaki taahhütleri daraltma planından haberdar ve bu durumdan endişe duyuyor. Buna karşın üst düzey bir NATO diplomatı, Avrupa'nın büyük bir krizle karşılaşması halinde ABD'nin yine de yardıma geleceğine dair anlayışın sürdüğünü belirtti. Trump ve ekibi ise Avrupa ülkelerini savunma harcamalarını yeterince artırmamakla ve konvansiyonel savunmada ABD'ye fazla bağımlı kalmakla eleştiriyor. Avrupa başkentleri ise askeri kapasitelerini hızla güçlendirdiklerini, ancak bunun kısa sürede tamamlanamayacağını savunuyor.
Zirve Öncesi Yük Paylaşımı Tartışması Alevleniyor
ABD'nin NATO'daki askeri taahhütlerini daraltma planı, ittifak içinde yük paylaşımı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Temmuz ayında Türkiye'de yapılması beklenen NATO liderler zirvesi öncesinde, Washington'ın bu adımının Avrupa ülkeleri üzerindeki savunma harcamalarını artırma baskısını daha da güçlendirebileceği öngörülüyor.
