ABD ile İran arasındaki diplomatik görüşmeler İsviçre'nin Burgenstock kasabasında başladı. Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen süreçte, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile ABD heyeti arasında ilk temaslar Türkiye saatiyle 12.00'de gerçekleşti. Gün içerisinde İran, ABD, Pakistan ve Katar temsilcilerinin bir araya gelmesi bekleniyor.
Görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında Hürmüz Boğazı krizi, Lübnan'daki ateşkes durumu ve İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması yer alıyor. ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında imzalanan 60 günlük geçici ateşkes anlaşmasının kalıcı bir çözüme dönüşüp dönüşmeyeceği uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada, ABD'nin Lübnan'da ateşkesi koruyamaması konusunun masada önemli bir yer tutacağını belirtti. Bekayi, İsviçre'deki toplantının daha önceki mutabakatın uygulanmasını takip etme niteliği taşıdığını ve İran'ın ABD'den taahhütlerini yerine getirmesini beklediğini ifade etti. Tahran yönetimi, İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarının sürdüğünü ve bunun ateşkes ruhuna aykırı olduğunu savunuyor.
Diplomatik kaynaklara göre, gün içinde İran, ABD, Katar ve Pakistan temsilcilerinin katılacağı ortak bir oturum düzenlenecek. Bu oturumun, müzakere sürecinin çerçevesini belirlemesi açısından kritik öneme sahip olduğu belirtiliyor. Tarafların güvenlik konularının yanı sıra enerji, yaptırımlar ve ekonomik ilişkileri de ele alması öngörülüyor. İran, petrol satışlarındaki kısıtlamaların hafifletilmesini, yaptırım muafiyetlerinin genişletilmesini ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını talep ediyor. Uzmanlar, ekonomik başlıkların müzakerelerin en zorlu alanlarından biri olacağını değerlendiriyor.
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in de görüşmeler için İsviçre'ye ulaştığı bildirildi. ABD heyetinde ayrıca özel temsilci Steve Witkoff ve danışman Jared Kushner'in de bulunduğu öğrenildi. Vance, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada ateşkesin korunacağına inandığını ve özellikle nükleer program ile Lübnan konularında ilerleme sağlanmasını beklediğini söyledi.
Görüşmeler öncesinde tansiyonu yükselten konulardan biri Hürmüz Boğazı oldu. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na yakın Fars Haber Ajansı, askeri kaynaklara dayandırdığı haberinde Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını ve İran Devrim Muhafızları Donanması'nın gemi geçişine izin vermeyeceğini duyurdu. Bu açıklama küresel enerji piyasalarında endişeye neden olurken, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada son 24 saatte 55 ticaret gemisinin boğazdan geçtiği ve dünya piyasalarına 17 milyon varilden fazla petrol taşındığı belirtildi. Tarafların birbirini yalanlayan açıklamaları, Hürmüz Boğazı'nın müzakerelerdeki hassas başlıklar arasında yer alacağını gösteriyor.
Uluslararası basın, Burgenstock'taki temasları son yılların en kritik ABD-İran görüşmeleri olarak nitelendiriyor. Nükleer program, bölgesel güvenlik, yaptırımlar, enerji koridorları, Lübnan'daki ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın geleceği gibi konular masada bulunuyor. Diplomatik çevreler, İsviçre'den çıkacak sonuçların küresel enerji piyasalarını ve Orta Doğu'daki güç dengelerini doğrudan etkileyebileceği görüşünde.
